Denizli’nin Beyağaç’ında Unutulmaya Yüz Tutan Geleneğin Son Temsilcisi

Beyağaç’ta 7 yaşında başladığı sipsi geleneğini yıllardır yaşatan Halime Özke, Teke yöresinin unutulmaya yüz tutan kültürel mirasının son temsilcilerinden biri olarak dikkat çekiyor.

Denizli’nin Beyağaç ilçesinde 1948 yılında dünyaya gelen Halime Özke, çocuk yaşta tanıştığı sipsiyi yıllardır yaşatmaya devam ediyor. Teke yöresinin kendine özgü küçük üflemeli çalgılarından biri olan sipsiyi 7 yaşında öğrenen Özke, hem çalgının yapımını hem de icrasını aile büyüklerinden öğrendi. Özke, çocukluk yıllarında dağlarda keçi güderken aile büyüklerinin sipsi çalmasını dinleyerek bu kültürü benimsedi. Zaman içerisinde çevresindeki sipsi icracılarını takip ederek kendisini geliştiren Özke, radyoda duyduğu türküleri de sipsiyle çalmaya başladı. DÜĞÜNLERDE VE YAYLA ŞENLİKLERİNDE ÇALDI Sipsi, Özke’nin hayatında yalnızca bir müzik aleti olarak kalmadı. Yıllar boyunca düğün, sünnet, kına gecesi ve yayla şenlikleri gibi birçok yöresel etkinlikte sipsi çalan Özke, böylece geleneğin yaşatılmasına katkı sağladı. Beyağaç’ta geçmişte sipsi çalanların sayısının oldukça fazla olduğunu belirten Özke, zaman içerisinde bu geleneği sürdürenlerin azalmasıyla birlikte sipsi yapımını da öğrenerek üretmeye başladı. “BEN TEK KALDIM” Yörede sipsi geleneğinin giderek zayıfladığını anlatan Halime Özke, özellikle gençlerin bu kültürden uzaklaşmasından endişe duyuyor. Geçmişte birçok kişinin sipsi çaldığını ifade eden Özke, zamanla insanların çeşitli nedenlerle bu geleneği bıraktığını belirterek, “Eskiden burada yaşayan çok insan çalardı bunu. Herkes bazı sebeplerle zamanla bıraktı, ben tek kaldım” dedi. Beyağaç’ta sipsinin gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kurs açılması için girişimde bulunulduğunu ancak bu çalışmanın devam etmediğini belirten Özke, ailelerin çocuklarının kursa katılmasına izin vermediğini söyledi. “BENDEN SONRA SADECE OĞLUM ÇALIYOR” Sipsinin geleceği konusunda kaygılı olduğunu dile getiren Özke, kendisinden sonra bu geleneği sürdüren tek kişinin oğlu olduğunu ifade etti. Özke, oğlunun sipsiyi düğünlerde yanında dümbelek çalarken öğrendiğini belirterek, “Benden sonra çalan sadece oğlum var, ondan sonrası yok, kimse öğrenmiyor” dedi. “YAŞAYAN İNSAN HAZİNESİ” OLARAK TESCİLLENDİ Sipsi alanındaki bilgi ve deneyimiyle kültürel mirasın yaşatılmasına önemli katkı sunan Halime Özke, 2017 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına layık görüldü. Özke, kendisine verilen plaketi 11 Şubat 2020 tarihinde Ankara’da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen törende aldı. Çocukluk yıllarında dağlarda başlayan sipsi yolculuğu, bugün Beyağaç’ın kültürel hafızasının önemli bir parçası olarak devam eden Halime Özke’nin hikâyesiyle yaşatılmaya çalışılıyor.